یکی از آیا تی که به حجاب وعفاف اشاره دارد وکمتر به آن پرداخته شده آیه22سوره ی اعراف است

فَدَلاَّهُما بِغُرُورٍ فَلَمَّا ذاقَا الشَّجَرَةَ بَدَتْ لَهُما سَوْآتُهُما وَ طَفِقا یَخْصِفانِ عَلَیْهِما مِنْ وَرَقِ الْجَنَّةِ وَ ناداهُما رَبُّهُما أَ لَمْ أَنْهَکُما عَنْ تِلْکُمَا الشَّجَرَةِ وَ أَقُلْ لَکُما إِنَّ الشَّیْطانَ لَکُما عَدُوٌّ مُبِینٌ

ترجمه مکارم: و به این ترتیب، آنها را با فریب (از مقامشان) فرودآورد. و هنگامى که از آن درخت چشیدند، اندامشان [عورتشان‏] بر آنها آشکار شد و شروع کردند به قرار دادن برگهاى (درختان) بهشتى بر خود، تا آن را بپوشانند. و پروردگارشان آنها را نداد داد که: «آیا شما را از آن درخت نهى نکردم؟! و نگفتم که شیطان براى شما دشمن آشکارى است؟

در تفسیر آسان چنین آمده است : از کلمه (ذاقَا) معلوم میگردد: آدم و حواء یک مختصرى از آن درخت ممنوعه چشیدند. و دیگر اینکه از کلمه بَدَتْ) کاملا واضح میشود: حضرت آدم و حواء لباس بتن داشتند و عورت آنان بوسیله آن لباس مستور بوده است. و چون کشف عورت ولو اینکه کسى هم نزد انسان نباشد باز هم نامطلوب است لذا حضرت آدم و حواء که به لباس دیگرى دسترسى نداشتند عورت خود را بوسیله برگ درخت بهشتى مستور کردند1

تفسیر نمونه چنین بیان می کند که: همین که آدم و همسرش از آن درخت ممنوع چشیدند، بلافاصله لباسهایشان از تنشان فرو ریخت و اندامشان آشکار گشت" (فَلَمَّا ذاقَا الشَّجَرَةَ بَدَتْ لَهُما سَوْآتُهُما از جمله بالا به خوبى استفاده مى‏شود که به مجرد چشیدن از میوه درخت ممنوع، این عاقبت شوم به سراغ آنها آمد، و در حقیقت از لباس بهشتى که لباس کرامت و احترام خدا بود برهنه شدنداز این آیه به خوبى استفاده مى‏شود که آنها قبل از ارتکاب این خلاف، برهنه نبودند بلکه پوششى داشتند که در قرآن، نامى از چگونگى این پوشش برده نشده است، اما هر چه بوده است، نشانه‏اى براى شخصیت آدم و حوا و احترام آنها محسوب مى‏شده که با نافرمانى از اندامشان فرو ریخته است2

آیت الله قرائتی در تفسیر نور به نکات دقیقی اشاره دارند :1 برهنگى، نوعى کیفر الهى است، (نه نشانه‏ى کمال و تمدّن). «فَلَمَّا ذاقَا الشَّجَرَةَ بَدَتْ لَهُما سَوْآتُهُما2   گاهى سقوط گام به گام است ابتدا ایجاد فکر انحرافى، «فَدَلَّاهُما بِغُرُورٍ» سپس انجام منهیّات و خوردن چیزهاى ممنوع، «فَلَمَّا ذاقَا الشَّجَرَةَ» و آن گاه سقوط و برهنگى. «بَدَتْ لَهُما سَوْآتُهُما» 3 توجّه نکردن به ارشادات الهى و خوردن غذاى منع شده، زمینه‏ى برهنگى    است. «ذاقَا» ... «بَدَتْ لَهُما سَوْآتُهُما» 4 زشتى برهنگى و کرامت پوشش، جزو فطرت انسان است. «وَ طَفِقا یَخْصِفانِ» 5 پوشش ارزش است، گرچه با ساده‏ترین وسیله باشد. «وَرَقِ الْجَنَّةِ»3

1. تفسیر آسان،نجفی ,ج5ص176

2. تفسیرنمونه,مکارم , ج6ص117

3. تفسیرنور,قرائتی ,ج4ص41

زیباترین عکسها در اتاقی تاریک ظاهر می شوند پس هر وقت در قسمت تاریکی از زندگی واقع شدی بدان که خداوند قصد دارد یک تصویر زیبا از تو بسازد.

چرا محرم؟!
پیش از اسلام عرب، جنگ در این ماه را حرام می دانست و ترک مخاصمه می کرد؛ لذا از آن زمان این ماه بدین اسم نامگذاری شد.(1) و روز اول محرم را اول سال قمری قرار دادند.(2) در توضیح این که چرا ماه های دیگر که جنگ در آنها حرام است، محرم نامیده نمی شود می توان گفت: چون ترک جنگ از این ماه شروع می شد به آن محرم گفتند.

این ماه در مکتب تشیع یادآور نهضت حضرت سیدالشهدا و حماسه جاودان کربلاست.

این ماه، یادآور دلاورمردی های یاران با وفای اباعبدالله الحسین(علیه السلام)، فداکاری های زینب کبری(سلام الله علیها)، حضرت سجاد(علیه السلام)، و همه اسرای کاروان امام حسین(علیه السلام)، است. این ماه، یادآور خطبه ها و شعارهای آگاهی بخش سالار شهیدان، نطق آتشین حضرت زینب(سلام الله علیها) و خطابه غرّای زین العابدین(علیه السلام)، است.

این ماه، یادآور استقامت حبیب بن مظاهر و شهادت عون و جعفر است.

آری این ماه، ماه پیروزی حق بر باطل است.


محرم از منظر ائمه(علیهم السلام)

شیعیان از امام رضا(علیه السلام)، چنین نقل شده است:

«وقتی محرم فرا می رسید، پدرم خندان دیده نمی شد، حزن و اندوه تا پایان دهه اول بر او غالب بود و روز عاشورا، روز حزن و مصیبت و گریه ایشان بود.»(3)

همچنین حضرت امام رضا(علیه السلام) درباره عاشورا می فرماید:

«کسی که عاشورا روز مصیبت و اندوه و گریه اش باشد، خداوند قیامت را روز شادمانی و سرور او قرار خواهد داد.»(4)

 
اعمال شب اول ماه محرم

1ـ نماز: این شب چند نماز دارد که یکی از آنها به شرح ذیل است:

دو رکعت، که در هر رکعت بعد از حمد یازده مرتبه سوره توحید خوانده شود.

در فضیلت این نماز چنین آمده است:

«خواندن این نماز و روزه داشتن روزش موجب امنیّت است و کسی که این عمل را انجام دهد، گویا تمام سال بر کار نیک مداومت داشته است.»(5)

2ـ احیای این شب.(6)

3ـ نیایش و دعا.(7)

 
روز اول محرم

اول محرم هر سال اولین روز سال قمری است. از امام محمدباقر(علیه السلام) روایت شده است: «آن کس که این روز را روزه بدارد، خداوند دعایش را اجابت می کند، همانگونه که دعای زکریا(علیه السلام) را اجابت کرد.»(8)

دو رکعت نماز خوانده شود و پس از آن سه بار دعای زیر قرائت گردد:

«اللّهم انت الاله القدیم و هذه سنةٌ جدیدةٌ فاسئلک فیها العصمة من الشیطان و القوَّة علی هذه النّفس الامّارة بالسُّوء»(9)؛ بارالها! تو خدای قدیم و جاودانی و این سال، سال نو است، از تو می خواهم که مرا در این سال از شیطان حفظ کنی و بر نفس اماره (راهنمایی کننده) به بدی پیروز سازی.

پی نوشت ها:

1- مصباح کفعمی، ص 509.

2- فرهنگ عاشورا، ص 405، جواد محدثی.

3- وسائل الشیعه، ج 5، ص 394، حدیث 8.

4- همان، حدیث 7.

5- بحارالانوار، ج 98، ص 333؛ وسائل الشیعه، ج 5، ص 294، حدیث 1؛ مفاتیح الجنان، ص 286.

6- مصباح المتهجد، ص 783.

7- بحارالانوار، ج 98، ص 324.

8- عروة الوثقی، ج 2، ص 243؛ وسائل الشیعه، ج 7، ص 347، حدیث 3.

9- بحارالانوار، ج 98، ص 334.

جوانان در عرصه تفکر و کسب دانش

جوانان بر اساس طبیعتی که دارند، برای آشنایی با افکار و اندیشه های متفاوت علاقه شدیدی از خود نشان می دهند. آنان دوست دارند اندیشه های نو و متفاوت را بشناسند و از میان آنها آنچه را که به نظر خود بهتر و کارآمدتر تشخیص می دهند انتخاب کنند.

امام علی(علیه السلام) فرمودند: «انما قلب الحدث کالارض الخالیة ما القی فیها من شی ءٍ قبلته(1)؛ دل نوجوان همانند زمین خالی(آماده و مستعد) است و هر اندیشه ای که در آن القاء شود، می پذیرد.»

بذر دانش یکی از مهم ترین سرمایه هایی است که می توان در دل جوان کاشت و آن را بارور نمود. امام جواد(علیه السلام) در پیامی اهمیت علم و دانش را این گونه بیان می کند: «علیکم بطلب العلم فانّ طلبه فریضةٌ و البحث عنه نافلةٌ و هو صلةٌ بین الاخوان و دلیلٌ علی المروّة و تحفةٌ فی المجالس و صاحبٌ فی السّقر و انسٌ فی الغربة(2)؛ بر شما باد کسب دانش! چرا که آن برای همه لازم است و سخن از علم و بررسی آن امری مطلوب(و دوست داشتنی) است. برادران (دینی) را به هم پیوند می دهد و نشانه (شخصیت والا و) جوانمردی، تحفه مناسبی برای مجالس، دوست و همراه در سفر و مونس غربت و تنهائی است.»

از منظر امام جواد(علیه السلام) شایسته است که یک جوان مسلمان به علم و دانش روی آورد و آن را به عنوان مونس و یار مناسب برای خود برگزیند، دوستان خود را بر اساس بینش و دانش انتخاب کند و شخصیت اجتماعی خود را به وسیله دانش و علم مشخص سازد، برای مجالس و دیدار دیگران علم هدیه برد و در تنهایی و غربت و سفر، علم و دانش را بهترین همسفر و مونس خود بداند، چرا که علم و دانش، سرچشمه تمام کمالات و ریشه همه پیشرفت هاست.

حضرت جوادالائمه علیه السلام، علم را دو قسمت کرده و می فرمود: علم و دانش دو نوع است: علمی که در وجود خود انسان ریشه دارد و علمی که از دیگران می شنود و یاد می گیرد. اگر علم اکتسابی با علم فطری هماهنگ نباشد، سودی نخواهد داشت. هر کس لذت حکمت را بشناسد و طعم شیرین آن را بچشد، از پیگیری آن آرام نخواهد نشست. زیبایی واقعی در زبان (و گفتار نیک) است و کمال راستین در داشتن عقل.»(3)

امام محمد تقی(علیه السلام) علم و دانش را یکی از مهمترین عوامل پیروزی و رسیدن به کمالات معرفی می کرد و به انسان های کمال خواه و حقیقت طلب توصیه می نمود که در راه رسیدن به آرزوهای مشروع و موقعیت های عالی دنیوی و اخروی از این نیروی کارآمد بهره لازم را بگیرند. آن گرامی می فرمود: «أربع خصالٍ تعین المرء علی العمل: الصّحة والغنی و العلم و التّوفیقٌ(4)؛ چهار عامل موجب دستیابی انسان به اعمال (صالح و نیک) است: سلامتی، توانگری، دانش و توفیق(خداوندی)   raquo  .

با توجه به سخنان آموزنده امام جواد(علیه السلام) در عرصه علم و دانش بر همگان و از جمله جوانان لازم است از فرصت جوانی بهره گرفته و خود را به این خصلت زیبای انسانی بیارایند و کسب معرفت و علم را سرلوحه برنامه های زندگی خود قرار دهند.

1- وسائل الشیعه، محمد بن حسن حر عاملی، مؤسسه آل البیت(علیه السلام)، قم، 1409 قمری، ج 21، ص 478. 

2- بحارالانوار، ج 7، ص 80.

3- کشف الغمه، ج 3، ص 193.

4- معدن الجواهر، ابوالفتح کراجکی، کتابخانه مرتضویه، تهران، 1394 ق، ص 41.

و از ابى حمزه ثمالى روایت کرده‏اند که گفت: از یکى از دو امام بزرگوار حضرت باقر و صادق علیه السلام شنیدم که میفرمود: هنگامى على علیه السلام رو بمردم کرد و فرمود: چه آیه‏اى نزد شما در قرآن امیدوار کننده‏تر از آیات دیگر است؟

یکى گفت: این آیه «إِنَّ اللَّهَ لا یَغْفِرُ أَنْ یُشْرَکَ بِهِ ...» «1» فرمود: نیکو است ولى این آیه نیست. دیگرى گفت: این آیه «مَنْ یَعْمَلْ سُوءاً أَوْ یَظْلِمْ نَفْسَهُ   ...»

 «2» فرمود: این هم نیکو است اما این آیه هم نیست. سومى گفت: آیه «قُلْ یا عِبادِیَ الَّذِینَ أَسْرَفُوا عَلى‏ أَنْفُسِهِمْ لا تَقْنَطُوا مِنْ رَحْمَةِ اللَّهِ ...» «3» فرمود: آن هم نیکو است ولى آن نیست. چهارمى

گفت: «وَ الَّذِینَ إِذا فَعَلُوا فاحِشَةً أَوْ ظَلَمُوا أَنْفُسَهُمْ ...»  4   «» فرمود: نیکو است ولى آن هم نیست. در اینجا مردم ساکت شدند و دیگر چیزى نگفتند. حضرت رو بدانها کرده فرمود: چرا پاسخ نمیگوئید اى مسلمانان! گفتند: بخدا دیگر چیزى نمیدانیم.

فرمود: شنیدم از حبیب خود رسول خدا- صلى اللَّه علیه و آله- که فرمود: امیدوار کننده‏ترین آیه‏هاى قرآن این آیه است که فرماید: «وَ أَقِمِ الصَّلاةَ طَرَفَیِ النَّهارِ وَ زُلَفاً مِنَ اللَّیْلِ إِنَّ الْحَسَناتِ یُذْهِبْنَ السَّیِّئاتِ ...» تا بآخر آیه، آن گاه فرمود: یا على بحق آن خدایى که مرا بنبوت مبعوث داشته هر کدامیک از شما براى وضوء (نماز) برخیزد گناهانش فرو ریزد و چون بدرگاه خدا رود و با دل بخدا متوجه گردد (و نماز بپا دارد) چیزى از گناهان وى بجاى نماند و پس از نماز مانند روزى گردد که از مادر متولد شده، و اگر دوباره میان دو نماز گناهى از وى سر زند هم چنان با نماز دوم گناهانش بریزد و بهمین ترتیب تا نماز پنجم، سپس فرمود: یا على نمازهاى پنجگانه براى امت من همانند نهر آبى است که بر در خانه شماها جریان داشته باشد، پس گمان شماها چگونه است درباره کسى که در بدنش چرکى باشد و روزى پنج بار در چنین نهرى خود را شستشو دهد آیا باز هم چرکى باقى بماند؟ و بخدا سوگند نمازهاى پنجگانه براى (تطهیر گناهان) امت من اینگونه است

                        ترجمه مجمع البیان فی تفسیر القرآن، ج‏12، ص: 143

----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

سوره نساء آیه 116(1)-.

سوره نساء آیه 110. 2-

سوره زمر آیه 53..(3-.)

ال عمران 135 4.